GRAMMATIK · Дієслово: форми і часи

Modalverben zur subjektiven Aussage

Як німецькою сказати «мабуть», «кажуть, що…» чи «він стверджує, що…» одним модальним дієсловом — про теперішнє і про минуле.

✈️
0 / 0 Aufgaben gemeistert

Modalverben zur subjektiven Aussage

    Modalverben haben zwei Bedeutungen. Meistens sagen sie etwas über die Person im Satz: Sie kann, muss oder will etwas tun. Das ist die objektive Bedeutung.

    Man kann mit Modalverben aber auch sagen, was der Sprecher denkt oder gehört hat: eine Vermutung (Er muss krank sein.) oder eine fremde Information (Er soll krank sein.). Das ist die subjektive Bedeutung.

    Für die Vergangenheit bleibt das Modalverb im Präsens, und am Ende steht der Infinitiv Perfekt: Er muss krank gewesen sein.

    🇺🇦 Українською У модальних дієслів є два «обличчя». Об'єктивне значення — про саму дію й того, хто її виконує: він уміє, мусить, хоче, має дозвіл. Суб'єктивне — про думку того, хто говорить: наскільки він упевнений або звідки дізнався. Українською ми для цього беремо вставні слова: мабуть, напевно, можливо, кажуть, нібито, він стверджує, що… Німецька часто обходиться одним модальним дієсловом: Er muss krank sein — «Він, мабуть, хворий»; Er soll krank sein — «Кажуть, він хворий». Таке вживання дуже поширене в розмові, у новинах і в детективах — це тема для рівня B1–B2, але впізнавати її корисно вже зараз.

    Objektiv oder subjektiv? Zwei Bedeutungen

    Verbobjektiv: Was tut die Person?subjektiv: Was denkt / hört der Sprecher?
    müssenIch muss heute Mathe lernen. (Pflicht)Paul fehlt. Er muss krank sein. (Ich bin fast sicher.)
    könnenLena kann gut schwimmen. (Fähigkeit)Lena kann im Schwimmbad sein. (Vielleicht.)
    mögenIch mag keine Pilze. (gern haben)Das mag sein, aber … (Möglich, aber egal.)
    sollenDu sollst dein Zimmer aufräumen. (Auftrag)Der Film soll spannend sein. (Man sagt es.)
    wollenTim will Arzt werden. (Plan)Tim will den Film schon gesehen haben. (Er sagt es – stimmt das?)

    Im Präsens sieht man den Unterschied oft nur am Kontext oder hört ihn an der Betonung:

    Das Auto ist weg. Mama kann schon beim Einkaufen sein. (Vermutung)

    Mama kann heute früher gehen, ihr Chef hat es erlaubt. (Möglichkeit)

    Die Stellung im Satz ist wie bei allen Modalverben: im Hauptsatz auf Position 2, im Nebensatz am Ende; der Infinitiv steht am Satzende.

    Objektiv: Die Person im Satz muss / kann / will etwas tun.
    Subjektiv: Der Sprecher vermutet etwas oder gibt eine fremde Information weiter.

    🇺🇦 Українською Спитай себе: про кого це речення — про людину в реченні (її обов'язок, уміння, план) чи про того, хто говорить (його здогадку, чутки)? Lena kann gut schwimmen — Лена вміє плавати (факт про Лену). Lena kann im Schwimmbad sein — можливо, Лена в басейні (це лише моя здогадка). У теперішньому часі форми однакові, тож рятують контекст і наголос. У минулому розрізнити легше — див. блок «Aussage über die Vergangenheit». Порядок слів той самий, що й у звичайних модальних дієсловах: модальне дієслово на 2-му місці, інфінітив у кінці.

    Wie sicher? muss, dürfte, kann, mag

    Die Modalverben zeigen, wie sicher der Sprecher ist. Situation: Wo ist Tom?

    Wie sicher?ModalverbBeispielandere Wörter
    ca. 90 %mussDas Licht ist an. Tom muss zu Hause sein.bestimmt, sicher
    ca. 75 %dürfteTom dürfte zu Hause sein.wahrscheinlich
    ca. 50 %kann / könnteTom kann zu Hause sein – oder im Park.vielleicht, möglicherweise
    möglich, aber egalmagTom mag zu Hause sein, aber er antwortet nicht.es ist schon möglich, aber …
    fast sicher: neinkann nichtTom kann nicht zu Hause sein, sein Fahrrad ist weg.sicher nicht

    mögen ist in dieser Bedeutung eher Schriftsprache. Man hört es oft in festen Sätzen (Das mag sein, aber …) und bei ungefähren Zahlen: Die Frau mag etwa vierzig sein.

    Achtung bei der Verneinung:

    Das kann nicht stimmen! (Das ist ganz sicher falsch.)

    Das muss nicht stimmen. (Das ist nicht unbedingt richtig.)

    muss (fast sicher) → dürfte (wahrscheinlich) → kann / könnte (vielleicht).
    Das Gegenteil von „muss“ ist „kann nicht“: Das kann nicht stimmen.

    🇺🇦 Українською Уяви шкалу впевненості. muss ≈ «напевно, точно має бути» (я майже певен, бо є докази: світло горить). dürfte ≈ «мабуть, найімовірніше» (це форма Konjunktiv II — детально нижче). kann / könnte ≈ «можливо, може бути» (50 на 50). mag ≈ «може, й так, але…» — визнаємо можливість, але вона нам не важлива; це книжне слово. Пастка — заперечення: kann nicht = «не може бути» (я певен, що ні), а muss nicht = «не обов'язково» (можливо, і ні). Так само, як в українській: «не може бути» ≠ «не мусить бути».

    sollen und wollen: fremde und eigene Behauptung

    VerbWer sagt es?Beispiel
    sollenandere sagen es: Man erzählt, ich habe gehört, es steht in der ZeitungDie neue Pizzeria soll sehr gut sein.
    Morgen soll es schneien.
    wollendie Person sagt es selbst über sich, aber man kann es nicht beweisenMax will das Klingeln nicht gehört haben.
    Sie will die Aufgabe allein gelöst haben.

    sollen liest man oft in Zeitungen und Nachrichten, wenn eine Information noch nicht sicher ist:

    Der Dieb soll durch ein offenes Fenster ins Haus gekommen sein.

    wollen zeigt Zweifel: Der Sprecher glaubt die Person nicht ganz.

    Mein Bruder will gestern bis zehn gelernt haben. (Ich glaube das nicht so richtig.)

    sollen = andere sagen es über jemanden.
    wollen = jemand sagt es selbst über sich (vielleicht stimmt es nicht).

    🇺🇦 Українською sollen ≈ «кажуть, що…», «нібито», «за повідомленнями»: Die Pizzeria soll gut sein — «Кажуть, ця піцерія хороша». Інформація «з чужих вуст», мовець за неї не ручається. wollen ≈ «він стверджує, що (він сам)…», часто з відтінком недовіри: Max will nichts gehört haben — «Макс запевняє, що нічого не чув» (ага, звісно). Важлива різниця: з wollen підмет сам про себе це розповідає; з sollen про підмет розповідають інші. Обидва — коротка альтернатива непрямій мові.

    Aussage über die Vergangenheit (Aktiv)

    Die Vermutung ist jetzt, aber das Ereignis war früher. Darum: Modalverb im Präsens + Infinitiv Perfekt (Partizip II + haben / sein) am Satzende.

    InfinitivInfinitiv PerfektBeispiel
    vergessenvergessen habenAnna antwortet nicht. Sie muss ihr Handy vergessen haben.
    abfahrenabgefahren seinDer Bus kann schon abgefahren sein.
    seingewesen seinPaul soll in den Ferien in Spanien gewesen sein.
    schreibengeschrieben habenLukas will den Test allein geschrieben haben.

    haben oder sein? Genau wie im Perfekt: er ist gegangen → er muss gegangen sein; er hat gelernt → er muss gelernt haben.

    Vergleiche – objektive und subjektive Vergangenheit:

    objektiv (Perfekt des Modalverbs)subjektiv (Modalverb im Präsens + Infinitiv Perfekt)
    Er hat gestern lange lernen müssen.
    Er war dazu verpflichtet.
    Er muss gestern lange gelernt haben.
    Ich vermute es – er sieht so müde aus.
    Sie hat nicht kommen können.
    Es war ihr nicht möglich.
    Sie kann nicht gekommen sein.
    Ich bin sicher, dass sie nicht da war.

    Nur in Erzählungen und Berichten steht das subjektive Modalverb manchmal im Präteritum: Es sollte ihr letzter gemeinsamer Urlaub sein.

    Vermutung über die Vergangenheit: Modalverb im Präsens + Partizip II + haben / sein.
    Er muss den Bus verpasst haben.

    🇺🇦 Українською Здогадуюся я зараз, а подія була раніше — тому модальне дієслово стоїть у теперішньому часі, а «минулість» несе інфінітив минулого часу (gemacht haben, gegangen sein). Порівняй з англійським He must have missed the bus — та сама будова. Не плутай з об'єктивним минулим: Er hat lernen müssen — «Він мусив учитися» (факт), але Er muss gelernt haben — «Він, мабуть, учився» (здогадка). haben чи sein обираємо за тими ж правилами, що й у Perfekt. Präteritum (sollte) у суб'єктивному значенні трапляється лише в оповіданнях — «їм судилося…».

    Aussage über die Vergangenheit (Passiv)

    Im Passiv lautet der Infinitiv Perfekt: Partizip II + worden sein.

    InfinitivInfinitiv Perfekt AktivInfinitiv Perfekt Passiv
    bauengebaut habengebaut worden sein
    stehlengestohlen habengestohlen worden sein
    reparierenrepariert habenrepariert worden sein

    Die Brücke muss vor über hundert Jahren gebaut worden sein. (Die Experten sind fast sicher.)

    Mein Fahrrad ist weg. Es kann gestohlen worden sein. (Vielleicht.)

    Das Schloss soll im 16. Jahrhundert gebaut worden sein. (Das steht im Reiseführer.)

    Passiv + Vermutung über die Vergangenheit: Modalverb + Partizip II + worden sein.
    Nicht „geworden“: Das Rad kann gestohlen worden sein.

    🇺🇦 Українською Коли важливо, що зробили, а не хто, беремо пасив. Тоді в кінці речення стоять три слова: дієприкметник + worden + sein: Das Fahrrad kann gestohlen worden sein — «Велосипед, можливо, вкрали». У пасиві минулого часу завжди worden (без ge-), а допоміжне — завжди sein, бо werden утворює Perfekt із sein (див. тему «Das Passiv»).

    Im Nebensatz: …, weil er den Bus verpasst haben muss

    Im Nebensatz steht das Modalverb (im Präsens) wie immer ganz am Ende – nach dem Infinitiv.

    HauptsatzKonnektorMittelfeldInfinitivModalverb
    Wir warten nicht länger,weilder Bus schonabgefahren seinmuss.
    Niemand weiß,wiedas Fensterkaputtgegangen seinkann.
    Das ist das Haus,dasvon einem berühmten Malergekauft worden seinsoll.
    Wir fahren los,weilLena gleichkommenmüsste.

    Im Nebensatz: … Partizip II + haben / sein / worden sein + Modalverb.
    …, weil der Bus schon abgefahren sein muss.

    🇺🇦 Українською У підрядному реченні відмінюване дієслово йде в самий кінець — і суб'єктивне модальне дієслово не виняток. Виходить «ланцюжок» у кінці: abgefahren sein muss, gekauft worden sein soll. Читай його з кінця, щоб перекласти: muss — мабуть, sein abgefahren — поїхав: «…бо автобус, мабуть, уже поїхав».

    Im Konjunktiv II: müsste, könnte, dürfte

    Im Präsens ist oft nicht klar, ob ein Modalverb objektiv oder subjektiv ist. Mit dem Konjunktiv II ist es klar: Das ist eine Vermutung. Außerdem klingt es vorsichtiger.

    Situation: Wo ist Lena? Sie ist nicht im Klassenzimmer.

    FormBeispielBedeutung
    müssteSie müsste in der Bibliothek sein, dort lernt sie immer in der Pause.sehr wahrscheinlich
    dürfteSie dürfte gleich zurückkommen.wahrscheinlich
    könnteSie könnte auch in der Mensa sein.möglich

    dürfte nimmt man besonders gern für ungefähre Zahlen (Alter, Preis, Zeit, Gewicht):

    Das neue Handy dürfte etwa 300 Euro kosten.

    Die Fahrt nach München dürfte vier Stunden dauern.

    Mit Vergangenheit: Er müsste den Brief schon bekommen haben. Das dürfte ein Fehler gewesen sein.

    Achtung: dürfte (Konjunktiv II, „wahrscheinlich“) ≠ durfte (Präteritum, „es war erlaubt“).

    🇺🇦 Українською Форми Konjunktiv II знімають двозначність: Sie kann in der Mensa sein ще можна зрозуміти як «їй дозволено / вона має змогу бути в їдальні», а Sie könnte in der Mensa sein — лише «можливо, вона в їдальні». До того ж так звучить м'якше, обережніше — як наше «мала б бути», «могла б бути». dürfte ≈ «мабуть, приблизно» — особливо з числами: «Телефон коштує, мабуть, десь 300 євро». Не сплутай з durfte без умлаута — це «було дозволено».

    sollte: eigentlich und falls

    1. sollte + eigentlich: So wäre es richtig oder besser – aber in Wirklichkeit ist es anders.

    Du solltest eigentlich schon im Bett sein! (Es ist elf Uhr.)

    Der Bus sollte eigentlich um acht kommen. (Aber er ist noch nicht da.)

    Du solltest mehr schlafen. (ein Rat)

    2. Sollte … = Falls …: Mit sollte am Satzanfang kann man eine Bedingung ohne wenn / falls bilden. Das Verb steht dann auf Position 1.

    mit fallsmit sollte
    Falls es morgen regnet, bleiben wir zu Hause.Sollte es morgen regnen, bleiben wir zu Hause.
    Falls du Fragen hast, schreib mir.Solltest du Fragen haben, schreib mir.
    Falls er das wirklich gesagt hat, bin ich sauer.Sollte er das wirklich gesagt haben, (dann) bin ich sauer.

    Sollte es regnen, … = Falls es regnet, …
    sollte steht vorn, der Infinitiv am Ende des Nebensatzes.

    🇺🇦 Українською sollte eigentlich ≈ «взагалі-то мав би…»: так мало бути правильно, але насправді інакше. Без eigentlich du solltest — просто порада: «тобі варто б…». Sollte … на початку — книжна, дуже вживана заміна умовного речення: «Якщо раптом піде дощ, …». Сполучника немає, дієслово sollte стоїть першим, інфінітив — у кінці підрядного, а головне речення може починатися з dann. Часто трапляється в листах: Sollten Sie Fragen haben, … — «Якщо у вас виникнуть запитання, …».

    Was bedeutet das Modalverb?

    Прочитай речення й обери, що саме виражає модальне дієслово: об'єктивне значення (обов'язок, уміння, план, дозвіл) чи суб'єктивне (здогадка, чутки, чиєсь твердження).

    Wie sicher? Wer sagt es?

    Яке модальне дієслово передає зміст кожного речення? Розклади речення по кошиках: muss — майже певен, kann — можливо, soll — так кажуть інші, will — людина сама про себе стверджує.

    Aus der Schülerzeitung

    Натисни на всі модальні дієслова в суб'єктивному значенні — ті, що виражають здогадку, чутки чи чиєсь твердження. Модальні дієслова в об'єктивному значенні (обов'язок, дозвіл, бажання, уміння) не позначай.

    Seit Montag ist unsere Turnhalle geschlossen. Alle Klassen müssen jetzt draußen Sport machen. Was ist passiert? Der Hausmeister soll am Wochenende Wasser auf dem Boden gefunden haben. Ein Rohr muss kaputtgegangen sein. Jonas aus der 8b will am Samstag sogar ein lautes Geräusch gehört haben. Aber das kann auch ein Zufall gewesen sein. Die Reparatur dürfte etwa zwei Wochen dauern, schätzt die Schulleiterin. Bis dahin dürfen wir den Sportplatz benutzen. Wer eine Sportstunde verpasst hat, soll sich bei Frau Keller melden. Manche freuen sich: Sie wollen sowieso lieber Fußball spielen. Die Halle soll erst im Frühling renoviert worden sein – und jetzt ist sie schon wieder kaputt! Das mag ärgerlich sein, aber ändern können wir es nicht.

    Welches Modalverb passt?

    Обери модальне дієслово, яке підходить за змістом. Підказки — у контексті: чи є докази, чи хтось це розповів, чи людина сама так каже.

    1) Du hast den ganzen Tag nichts gegessen? Du ja riesigen Hunger haben!
    2) Der neue Film sehr lustig sein – das haben mir alle erzählt.
    3) Paul gestern krank gewesen sein, aber ich habe ihn im Park gesehen!
    4) Wo ist mein Schlüssel? – Er noch im Auto liegen, ich bin nicht sicher.
    5) Das Licht ist aus, die Rollläden sind unten. Die Nachbarn im Urlaub sein.
    6) Das ja sein, aber ich finde die Idee trotzdem schlecht.
    7) Das nicht stimmen! Anna war gestern den ganzen Abend bei mir.
    8) Laut Wetterbericht es morgen den ganzen Tag regnen.
    9) Der Rucksack ist sehr schwer. Er etwa zehn Kilo wiegen.
    10) Mein Bruder den Kuchen nicht gegessen haben – aber er hat Schokolade im Gesicht!
    11) Sie spricht perfekt Spanisch. Sie lange in Spanien gelebt haben.
    12) Der Test sehr schwer gewesen sein, erzählt meine Schwester aus der 9b.

    Infinitiv Perfekt: Aktiv und Passiv

    Утвори інфінітив минулого часу: в активі — Partizip II + haben або sein, у пасиві — Partizip II + worden sein. Там, де стоїть «—», пасиву немає.

    InfinitivInfinitiv Perfekt AktivInfinitiv Perfekt Passiv
    schreiben
    bauen
    vergessen
    stehlen
    einladen
    reparieren
    gehen—
    sein—
    passieren—
    einschlafen—

    Vermutungen und Gerüchte

    Перепиши речення з модальним дієсловом у дужках так, щоб вийшла здогадка або чутка. Слова vielleicht, sicher, bestimmt, man sagt, er behauptet тощо зникають — їхній зміст тепер несе модальне дієслово. Якщо йдеться про минуле, у кінці — Partizip II + haben / sein.

    Vielleicht ist Anna krank. (können) → Anna kann krank sein.

    Man sagt, dass Anna in Rom war. (sollen) → Anna soll in Rom gewesen sein.

    1) Ich bin fast sicher: Lena ist beim Training. (müssen)
    2) Vielleicht hat Tom den Bus verpasst. (können)
    3) Man sagt, dass die neue Lehrerin aus Wien kommt. (sollen)
    4) Max sagt, dass er die Hausaufgaben allein gemacht hat. (wollen)
    5) Sicher ist Oma schon eingeschlafen. (müssen)
    6) Es heißt, dass die Band gestern in Berlin gespielt hat. (sollen)
    7) Nina behauptet, dass sie den Sänger im Café getroffen hat. (wollen)
    8) Bestimmt ist in der Küche etwas passiert. (müssen)
    9) Möglicherweise war der Test zu schwer. (können)
    10) Man erzählt, dass unser Trainer früher Profi war. (sollen)

    Vermutungen im Passiv

    Те саме, але в пасиві минулого часу: модальне дієслово + Partizip II + worden sein.

    Vielleicht wurde der Kuchen schon gegessen. (können) → Der Kuchen kann schon gegessen worden sein.

    1) Man sagt, dass das Schloss im 16. Jahrhundert gebaut wurde. (sollen)
    2) Vielleicht wurde das Fahrrad gestohlen. (können)
    3) Ich bin fast sicher: Die Fenster wurden gestern geputzt. (müssen)
    4) In der Zeitung steht, dass der Dieb schon gefunden wurde. (sollen)
    5) Bestimmt wurde die Party lange vorbereitet. (müssen)
    6) Man erzählt, dass das Lied in nur einer Nacht geschrieben wurde. (sollen)
    7) Es ist möglich, dass die Sportstunde abgesagt wurde. (können)
    8) Sicher wurden alle Freunde zur Party eingeladen. (müssen)

    Sätze bauen

    Склади речення: натискай картки по черзі; натиснеш на вже поставлену — вона повернеться назад. Зверни увагу на кінець речення — особливо в підрядному.

    müsste, könnte, dürfte, sollte

    Обери правильний варіант. Стеж за умлаутом: dürfte і durfte означають зовсім різне.

    Sollte es regnen, …

    Перепиши речення зі словом у дужках. У реченнях 1–3 заміни falls на sollte на початку (кому не забудь). У реченнях 4–8 використай форму Konjunktiv II, слова wahrscheinlich, vielleicht, ich bin sicher, es ist besser зникають.

    Falls du Hunger hast, iss etwas. (Sollte…) → Solltest du Hunger haben, iss etwas.

    Wahrscheinlich ist er schon da. (dürfte) → Er dürfte schon da sein.

    1) Falls du morgen krank bist, ruf mich an. (Sollte…)
    2) Falls es morgen schneit, bauen wir einen Schneemann. (Sollte…)
    3) Falls der Zug Verspätung hat, nehmen wir ein Taxi. (Sollte…)
    4) Wahrscheinlich ist der Hund etwa zehn Jahre alt. (dürfte)
    5) Wahrscheinlich dauert die Fahrt zwei Stunden. (dürfte)
    6) Ich bin ziemlich sicher, dass Anna schon zu Hause ist. (müsste)
    7) Es ist besser, wenn du mehr Wasser trinkst. (solltest)
    8) Vielleicht hat Opa die Nachricht noch nicht gelesen. (könnte)

    Fertig!

    Subjektive Modalverben zeigen, was der Sprecher denkt oder gehört hat: muss (fast sicher), dürfte (wahrscheinlich), kann / könnte (vielleicht), soll (andere sagen es), will (er sagt es selbst über sich). Für die Vergangenheit bleibt das Modalverb im Präsens + Infinitiv Perfekt: Er muss den Bus verpasst haben. Das Schloss soll 1500 gebaut worden sein. Im Nebensatz steht das Modalverb am Ende. Sollte es regnen, … = Falls es regnet, …

    🇺🇦 Українською Суб'єктивні модальні дієслова передають думку мовця: muss — «напевно», dürfte — «мабуть», kann / könnte — «можливо», soll — «кажуть, що», will — «він стверджує, що». Про минуле: модальне дієслово в теперішньому часі + інфінітив минулого (gemacht haben, gegangen sein, gebaut worden sein). У підрядному реченні модальне дієслово стоїть у самому кінці. Sollte на початку речення заміняє «якщо раптом».