GRAMMATIK · Підрядні речення

Kausale Nebensätze

Підрядні речення причини відповідають на питання warum? Вчимося пояснювати причину зі сполучниками weil, da і zumal та не плутати їх із denn.

✈️
0 / 0 Aufgaben gemeistert

Kausale Nebensätze

    Ein kausaler Nebensatz nennt den Grund: Warum passiert etwas? Er beginnt mit weil, da oder zumal. Das konjugierte Verb steht im Nebensatz am Ende. Der Nebensatz kann nach dem Hauptsatz oder vor dem Hauptsatz stehen.

    Ich bleibe zu Hause, weil ich Fieber habe.

    🇺🇦 Українською Підрядне речення причини відповідає на питання warum? (чому?) — як українські речення з «бо», «тому що», «оскільки», «тим паче що». Приблизно: weil ≈ «тому що, бо»; da ≈ «оскільки, через те що»; zumal ≈ «тим паче що, тим більше що». Головна відмінність від української — порядок слів: після «тому що» ми говоримо так само, як у звичайному реченні, а в німецькому підрядному реченні відмінюване дієслово завжди «їде» в самий кінець. Перед сполучником завжди ставиться кома.

    weil: der Grund

    Mit weil nennt man den Grund – in der gesprochenen und in der geschriebenen Sprache. Nach weil kommt zuerst das Subjekt, das konjugierte Verb steht am Ende.

    HauptsatzNebensatz mit weil
    Wir gehen heute ins Kino,weil heute Kinotag ist.
    Paul ist traurig,weil sein Hund krank ist.
    Ich lerne Spanisch,weil meine Tante in Madrid wohnt.

    Steht der weil-Satz vorn, beginnt der Hauptsatz mit dem Verb:

    Weil sein Hund krank ist, ist Paul traurig.

    Weil meine Tante in Madrid wohnt, lerne ich Spanisch.

    Auf die Frage Warum? antwortet man oft nur mit dem weil-Satz:

    Warum kommst du nicht mit? – Weil ich noch Hausaufgaben machen muss.

    Komma + weil + Subjekt + … + Verb am Ende. Steht der weil-Satz vorn: Verb + Subjekt im Hauptsatz.

    🇺🇦 Українською weil — найуживаніший сполучник причини, і в розмові, і на письмі. Речення з weil може стояти після головного (так найчастіше) або перед ним. Якщо weil-речення стоїть першим, воно займає першу позицію всього речення, тому головне речення починається одразу з дієслова: Weil es regnet, bleiben wir zu Hause. На питання Warum? можна відповісти самим weil-реченням, без головного — так само, як ми відповідаємо «Бо я не маю часу».

    Das Verb am Ende: Zeitformen und Modalverben

    Am Ende steht immer das konjugierte Verb. Alle anderen Teile des Verbs stehen direkt davor.

    FormBeispiel
    Präsens…, weil Lea jeden Tag Gitarre übt.
    trennbares Verb…, weil der Film um acht anfängt.
    (an + fängt – im Nebensatz zusammen!)
    Perfekt…, weil ich mein Handy vergessen habe.
    Perfekt mit sein…, weil der Bus nicht gekommen ist.
    Modalverb…, weil Tim noch Vokabeln lernen muss.
    reflexives Verb…, weil er sich nicht gut fühlt.

    Die Zeitform richtet sich nach dem Sinn. Hauptsatz und Nebensatz können verschiedene Zeitformen haben:

    Ich bin heute müde, weil ich gestern lange gefeiert habe.

    Wir fahren am Wochenende nicht weg, weil Oma zu Besuch kommt.

    Modalverb in der Vergangenheit: Im weil-Satz nimmt man meistens das Präteritum. Das Perfekt ist auch richtig, aber kompliziert: haben steht dann vor den zwei Infinitiven.

    Hauptsatz (Perfekt)weil-Satz: meistensweil-Satz: auch möglich
    Ich habe den Bus nehmen müssen.…, weil ich den Bus nehmen musste.…, weil ich den Bus habe nehmen müssen.
    Sie hat ihr Fahrrad reparieren lassen müssen.…, weil sie ihr Fahrrad reparieren lassen musste.…, weil sie ihr Fahrrad hat reparieren lassen müssen.

    Im Nebensatz steht das konjugierte Verb ganz am Ende: …, weil sie anruft / angerufen hat / anrufen will.

    🇺🇦 Українською У кінець іде саме та частина, що змінюється за особами (habe, ist, muss, fängt …an). Перед нею стоять Partizip II чи інфінітив. Відокремлюваний префікс у підрядному реченні знову «прилипає» до дієслова: Der Film fängt an → …, weil der Film anfängt. Час у підрядному реченні обирається за змістом: сьогодні я втомлений (Präsens), бо вчора довго святкував (Perfekt). Якщо модальне дієслово стоїть у минулому, у weil-реченні зазвичай беруть Präteritum (musste, konnte, wollte) — так простіше, ніж Perfekt із двома інфінітивами.

    da: der Grund am Satzanfang

    da bedeutet dasselbe wie weil. Man findet es aber fast nur in geschriebenen Texten: in Zeitungen, Briefen, Durchsagen, Aufsätzen. Der da-Satz steht meistens am Anfang. Oft ist der Grund schon bekannt.

    Da es stark regnet, findet das Schulfest in der Turnhalle statt.

    Da der Zug Verspätung hatte, kamen wir erst um zehn Uhr an.

    Da du schon vierzehn bist, darfst du allein mit dem Zug fahren.

    Achtung: da kann auch ein Adverb sein (= dort, dann). Dann ist es kein Nebensatz – das Verb steht auf Position II:

    BeispielVerb
    da = Grund (Konjunktion)Da mein Bus kommt, muss ich los.am Ende
    da = dort (Adverb)Da kommt mein Bus!Position II

    Auf die Frage „Warum?“ antwortet man mit weil, nicht mit da.

    🇺🇦 Українською da — те саме, що weil, але «книжніше», як українське «оскільки». У розмові його майже не чути, зате в оголошеннях, листах, газетах і твір-роздумах — часто. da-речення зазвичай стоїть на початку, і після нього головне речення починається з дієслова. Відповісти на питання Warum? словом Da … не можна — лише Weil …. Не плутай зі словом da «там / тоді»: Da kommt mein Bus! — це звичайне головне речення, дієслово на другому місці.

    zumal: noch ein Grund dazu

    Mit zumal nennt man einen weiteren Grund, oft einen besonders wichtigen. Ein erster Grund ist schon genannt oder klar. Der zumal-Satz steht nach dem Hauptsatz, das Verb steht am Ende.

    Ich habe keine Lust auf die Party, zumal ich dort fast niemanden kenne.

    Lisa fährt gern mit dem Rad zur Schule, zumal der Weg nicht weit ist.

    Du solltest heute nicht draußen spielen – du bist erkältet, zumal es sehr kalt ist.

    zumal = besonders weil, noch dazu weil. Der zumal-Satz steht nach dem Hauptsatz.

    🇺🇦 Українською zumal ≈ «тим паче що», «тим більше що», «до того ж». Воно додає ще одну причину до вже названої або очевидної: «Я не хочу на вечірку — тим паче що я там майже нікого не знаю». Тому zumal-речення майже завжди стоїть після головного. Порядок слів — як після weil: дієслово в кінці.

    weil oder denn? Sprechen und Schreiben

    Auch mit denn nennt man einen Grund. Aber denn verbindet zwei Hauptsätze: Das Verb steht auf Position II, und der denn-Satz steht nie vorn.

    WortSatzVerbBeispiel
    weilNebensatzam EndeIch bleibe zu Hause, weil ich müde bin.
    daNebensatzam EndeDa ich müde bin, bleibe ich zu Hause.
    dennHauptsatz (Position 0)Position IIIch bleibe zu Hause, denn ich bin müde.
    deshalbHauptsatz (Position I)direkt danachIch bin müde, deshalb bleibe ich zu Hause.
    (Hier steht der Grund im ersten Satz!)

    Umgangssprache: Beim Sprechen hört man oft weil mit dem Verb auf Position II, meistens mit einer kleinen Pause:

    „Ich komme heute nicht, weil – ich hab keine Zeit.“ (nur gesprochen)

    Eigentlich richtig ist hier denn: Ich komme heute nicht, denn ich habe keine Zeit. Oder weil mit dem Verb am Ende: …, weil ich keine Zeit habe.

    In Texten und Tests: weil + Verb am Ende – oder denn + Verb auf Position II.

    🇺🇦 Українською denn ≈ «бо», але це сполучник головного речення: він стоїть на «нульовій» позиції, а дієслово — одразу після підмета, на другому місці. Речення з denn завжди стоїть другим; почати з Denn … і потім додати головне речення не можна. deshalb — навпаки, «тому»: причина стоїть у першому реченні, а в другому — наслідок. У живій розмові німці часто кажуть weil і після нього звичайний порядок слів (weil ich hab keine Zeit) — замість «правильного» denn. Розуміти це треба, але писати так у творах і на контрольних не варто.

    Weil, da, zumal oder denn?

    Обери правильний варіант. Звертай увагу, де стоїть дієслово.

    Wo steht das Verb am Ende?

    Лена пише бабусі. Натисни на всі відмінювані дієслова, які стоять у кінці підрядного речення причини (після weil, da, zumal). Дієслова з головних речень і з речень з denn не чіпай.

    ✉️ E-Mail
    An: Oma Helga · Betreff: Was für ein Tag!

    Liebe Oma,

    heute war ein chaotischer Tag. Ich kam zu spät zur Schule, weil mein Wecker nicht geklingelt hat. Da ich kein Frühstück gegessen hatte, war ich in der ersten Stunde sehr hungrig. Frau Berger war nicht sauer, denn die halbe Klasse kam auch zu spät.

    In der Pause bin ich in die Bibliothek gegangen, weil ich ein Buch für mein Referat ausleihen musste. Nach der Schule wollte ich eigentlich Fußball spielen, aber ich bin direkt nach Hause gefahren, zumal es in Strömen regnete.

    Jetzt esse ich allein, weil Mama heute länger arbeiten muss. Da steht ein großer Teller Suppe vor mir. Weil du immer so leckere Suppe kochst, vermisse ich dich noch mehr!

    Viele Grüße
    deine Lena

    „…, weil …“ oder „…, denn …“?

    Кожна картка — продовження речення «Ich komme heute nicht, …». До якого сполучника вона підходить? Дивись на місце дієслова.

    Welche Konjunktion passt?

    Обери сполучник. Підказка в дужках означає «тим паче що». Де підходять два варіанти, зараховується кожен з них.

    1) Ich rufe dich später an, ich gerade im Bus sitze.
    2) Wir gehen heute nicht in den Park, es ist zu kalt.
    3) das Museum montags geschlossen ist, besuchen wir es am Dienstag.
    4) Ich will heute nicht zur Party – ich bin müde, ich dort kaum jemanden kenne. (тим паче що)
    5) Lukas lernt jeden Tag Vokabeln, er will die Prüfung bestehen.
    6) „Warum isst du nichts?“ – „ ich keinen Hunger habe.“
    7) Mein Bruder ist sauer, ich sein T-Shirt angezogen habe.
    8) Nimm doch das Fahrrad – das Wetter ist schön, du damit auch schneller bist. (тим паче що)
    9) es in der Schule einen Wasserschaden gab, hatten alle Schüler frei.
    10) Sie kann heute nicht mitkommen, sie muss auf ihre kleine Schwester aufpassen.

    Das Verb kommt ans Ende

    Впиши дієслово в потрібній формі й у правильному порядку. У дужках — інфінітив і час.

    1) Ich komme nicht mit, weil ich noch Hausaufgaben (machen + müssen, Präsens).
    2) Lena ist müde, weil sie bis Mitternacht (fernsehen, Perfekt).
    3) Wir beeilen uns, weil der Film gleich (anfangen, Präsens).
    4) Paul war traurig, weil sein Team das Spiel (verlieren, Perfekt).
    5) Wir sind zu Fuß gegangen, weil der Bus nicht (kommen, Perfekt).
    6) Da der Zug zu spät , haben wir den Anschluss verpasst. (ankommen, Präteritum)
    7) Mia konnte nicht zum Training kommen, weil sie auf ihren Bruder (aufpassen + müssen, Präteritum).
    8) Da Anna sich gestern , bleibt sie heute im Bett. (sich erkälten, Perfekt)
    9) Ich bin so glücklich, zumal wir morgen nach Italien (fliegen, Präsens).
    10) Ben sagt: „Ich habe mein Zimmer aufräumen müssen.“ → Ben konnte nicht kommen, weil er sein Zimmer .

    Sätze bauen

    Натискай слова по черзі, щоб скласти речення. Натиснеш на вже поставлене слово — воно повернеться назад. Кома «приклеєна» до слова, після якого вона стоїть.

    Warum? – Weil …

    Відповідай на питання самим weil-реченням, використовуючи слова в дужках. Приклад: Warum trinkst du Wasser? (ich habe Durst) → Weil ich Durst habe.

    1) Warum kommst du nicht mit ins Kino? (ich habe kein Geld)
    2) Warum ist Jonas so glücklich? (er hat ein Tor geschossen)
    3) Warum lernst du Deutsch? (ich will in Wien studieren)
    4) Warum war Oma gestern nicht da? (sie musste zum Arzt gehen)
    5) Warum rufst du Lisa an? (ich lade sie zu meiner Party ein)
    6) Warum hast du nichts gesagt? (niemand hat mich gefragt)
    7) Warum sind die Straßen so nass? (es hat die ganze Nacht geregnet)
    8) Warum steht Max so früh auf? (sein Zug fährt um sechs ab)

    Aus zwei Sätzen wird einer

    Зроби одне речення з двох. У частині A друге речення стає weil-реченням, головне лишається першим. У частині B почни з Da. У частині C заміни denn на weil.

    A · weil

    1) Wir gehen heute nicht in den Park. Es regnet.
    2) Sophie freut sich. Sie hat eine Eins in Mathe bekommen.
    3) Max geht früh ins Bett. Er muss morgen um sechs aufstehen.
    4) Ich kann dir das Buch nicht geben. Ich habe es noch nicht gelesen.

    B · Da …

    5) Der Bus fährt heute nicht. Wir gehen zu Fuß.
    6) Das Wetter ist schlecht. Das Sportfest findet in der Halle statt.
    7) Meine Freundin hat Geburtstag. Ich backe einen Kuchen.

    C · denn → weil

    8) Ich trinke keinen Kaffee, denn ich bin erst vierzehn.
    9) Lukas kommt heute nicht, denn er hat sich das Bein gebrochen.
    10) Wir konnten das Spiel nicht sehen, denn der Fernseher war kaputt.

    Fertig!

    Den Grund nennt man mit weil, da oder zumal. Im Nebensatz steht das konjugierte Verb am Ende: …, weil ich keine Zeit habe. da steht meist am Satzanfang und vor allem in Texten, zumal nennt noch einen Grund dazu. denn verbindet zwei Hauptsätze – dort steht das Verb auf Position II.

    🇺🇦 Українською Причину пояснюємо сполучниками weil (тому що), da (оскільки) і zumal (тим паче що). Після них відмінюване дієслово стоїть у самому кінці речення. da зазвичай ставимо на початок, і вживаємо переважно на письмі; zumal додає ще одну причину. denn (бо) — сполучник головного речення: після нього дієслово на другому місці. На питання Warum? відповідаємо: Weil …